Sống "thuận tự nhiên" không hề giống như bạn nghĩ

Quan điểm: sống "thuận tự nhiên" không có nghĩa là phó mặc để cuộc đời thả trôi

Chúng ta thường nghe rất nhiều về lối sống "thuận tự nhiên". Với nhiều người, cụm từ này gợi lên hình ảnh của việc buông bỏ mọi nỗ lực, sống tuỳ hứng theo cảm xúc, "đói thì ăn, mệt thì ngủ", và phó mặc mọi sự cho hai chữ "tùy duyên".

Nhưng với Flowable, đó không phải là thuận tự nhiên; đó là sự thả trôi theo bản năng. Và bản năng, nếu không có sự soi đường của trí tuệ, thường dẫn chúng ta vào những vòng lặp của hỗn loạn và đau khổ.

Vậy thế nào mới thực sự là sống thuận tự nhiên?

Các triết gia khắc kỷ (Stoics) từ hàng ngàn năm trước đã đưa ra một định nghĩa rất khác. Với họ, sống thuận theo tự nhiên (living in accordance with nature) đồng nghĩa với việc sống thuận theo lý tính (Logos). Trong quan niệm của họ, con người, khác với loài vật, được tự nhiên ban tặng cho món quà quý giá nhất là khả năng tư duy và nhận thức.

Do đó, sống đúng với "bản thiết kế" của con người là phải sống bằng sự sáng suốt, kỷ luật và trí tuệ của nhận thức, chứ không phải nô lệ cho những xung năng cảm xúc nhất thời (Seneca, 2017).

Sự gặp gỡ của các tư tưởng lớn không dừng lại ở phương Tây. Trong Phật giáo nguyên thủy, sống thuận tự nhiên chính là sống phù hợp với chánh pháp (dhamma). Hay nói cách khác, là sống với sự thật. Đức Phật chưa bao giờ cổ vũ cho lối sống buông thả, mà ngài dạy về tinh thần ehipassiko ("hãy đến và thấy"): một thái độ thực chứng, quan sát thực tại như nó vốn là (yathābhūta) bằng sự tỉnh thức sắc bén, thay vì để những dòng cảm xúc vô thức cuốn trôi (Gethin, 1998).

Đặt trong bối cảnh hiện đại, cái "lý tính" của phương Tây hay sự "thực chứng" của phương Đông ấy, chính là nền tảng của tinh thần khoa học.

Trái với hiểu lầm của nhiều người, khoa học không phải là thứ gì đó khô khan hay tách biệt khỏi cuộc sống, không phải là những phương trình máy móc hay "mật mã" của phòng thí nghiệm.

Ngược lại, khoa học là quá trình con người khiêm tốn quan sát, thử nghiệm, giải thích, và đúc kết những quy luật vận hành bất biến của vũ trụ và cuộc sống. Sống theo khoa học, chính là hình thức cao nhất của việc sống thuận tự nhiên.

Khi chúng ta tìm hiểu về khoa học não bộ (Neuroscience) hay Khoa học hành vi (Behavioral Science), chúng ta không hề biến mình thành những cỗ máy. Chúng ta đang học cách đọc "bảng hướng dẫn sử dụng" của tâm trí mình. Chúng ta hiểu rằng Dopamine không phải là kẻ thù, mà là nhiên liệu của động lực nếu biết dùng đúng cách. Chúng ta hiểu rằng sự lo âu (Anxiety) không phải là lỗi lầm, mà là cơ chế sinh học bảo vệ sự sống cần được điều hướng. Chúng ta nhận ra bộ não có tính mềm dẻo (Neuroplasticity), nghĩa là ta hoàn toàn có thể "lập trình" lại những thói quen xấu và chữa lành những tổn thương cũ (Doidge, 2007).

Sống thuận tự nhiên, vì thế, là sống tôn trọng những quy luật sinh học và tâm lý ấy.

Nếu bạn thức khuya triền miên và ăn uống vô độ, bạn đang sống "nghịch" tự nhiên, vì bạn đang phá vỡ nhịp điệu sinh học (circadian rhythm) mà cơ thể đã tiến hóa hàng triệu năm để hình thành. Nếu bạn để mặc cho cảm xúc nóng giận dẫn dắt hành vi mà không dùng lý trí để soi xét, bạn đang chối bỏ năng lực nhận thức đặc biệt mà tự nhiên ban cho con người.

Dĩ nhiên, khoa học không phải là đích đến cuối cùng và chắc chắn chưa thể giải thích mọi bí ẩn của vũ trụ. Nhưng khoa học là ngọn đèn sáng nhất mà chúng ta đang có.

Sống theo khoa học không có nghĩa là kiêu ngạo cho rằng mình biết tất cả, mà là giữ thái độ khiêm nhường của người tìm đường: biết chấp nhận những "khoảng trắng" chưa biết, nhưng kiên quyết không lấp đầy nó bằng những ảo tưởng sai lầm. Sự trung thực tận cùng đó mới chính là vẻ đẹp của việc thuận tự nhiên.

Tại Flowable, chúng mình tin rằng việc trang bị kiến thức không làm mất đi sự lãng mạn của cuộc sống. Ngược lại, chỉ khi hiểu rõ dòng chảy của các quy luật tự nhiên bên trong cơ thể và tâm trí, chúng ta mới có thể chèo lái con thuyền cuộc đời mình một cách an toàn, với những định hướng rõ ràng nhất.

Đó cũng chính là sứ mệnh mà Flowable theo đuổi:

Mang đến cho bạn những hiểu biết sâu sắc nhất, được kiểm chứng bởi khoa học, để bạn có thể tự mình kiến tạo một cuộc đời khỏe mạnh hơn, hiệu suất hơn và hạnh phúc hơn. Bởi vì hạnh phúc bền vững không đến từ sự may mắn hay ngẫu nhiên, nó đến từ việc chúng ta thấu hiểu và sống hòa hợp trọn vẹn với sự thật của chính mình.

By Flowable

-

Tài liệu tham khảo (References)

Doidge, N. (2007) The Brain That Changes Itself: Stories of Personal Triumph from the Frontiers of Brain Science. New York: Viking.

Gethin, R. (1998) The Foundations of Buddhism. Oxford: Oxford University Press.

Seneca, L.A. (2017) Letters from a Stoic. Translated by R. Mott Gummere. Lucca: Penguin Classics.