Bạn có đang quá bận để tận hưởng cuộc sống?

“Dạo này sao rồi?” một người bạn hỏi tôi. “Cũng bận lắm, chắc khi nào đỡ việc mình sẽ dành thời gian nghỉ ngơi,” tôi đáp.

Gần đây, tôi nhận ra mình luôn trả lời bằng một biến thể của câu nói ấy mỗi lần ai đó hỏi thăm. “Việc ngập đầu, hy vọng tuần sau sẽ khá hơn.” Sự bận rộn liên tục tạo cho ta một ảo giác về năng suất, khiến ta thấy yên tâm. Nhưng có một câu hỏi đáng để tự hỏi: liệu ta có đang quá bận đến mức đánh mất khả năng tận hưởng cuộc sống hay không?

Với một số người, việc bận rộn là điều không thể tránh. Sinh viên phải làm thêm để trang trải học phí, cha mẹ phải làm hai công việc chỉ để xoay xở cuộc sống. Không phải ai cũng có đặc quyền linh hoạt thời gian. Thế nhưng có rất nhiều người lại sở hữu sự linh hoạt này, vậy mà vẫn chạy từ việc này sang việc khác, không bao giờ dừng lại để hỏi: mình có đang thực sự thấy vui trong tất cả những điều này không? Hay chính những việc ấy đang khiến mình quá bận để sống trọn từng khoảnh khắc?

Nghiên cứu chỉ ra rằng con người thường có xu hướng giữ mình bận rộn bằng mọi giá, kể cả khi những việc đang làm chẳng đem lại ý nghĩa gì. Tiến sĩ Brené Brown (Đại học Houston) gọi trạng thái “bận tối mắt tối mũi” là một chiến lược để gây tê cảm xúc: một cách thức tinh vi để chúng ta né tránh việc phải đối diện với sự thật về cuộc đời mình.

Chúng ta sợ sự trống trải. Bởi nếu dừng lại, ta sẽ phải thành thật nhìn vào cuộc sống mình đang có và cuộc sống mình khao khát. Đôi khi khoảng cách ấy lớn đến mức ta chọn tiếp tục chạy, như một con hamster trên bánh xe, chỉ để khỏi phải suy nghĩ.

Bận rộn trở thành một cơ chế phòng vệ. Nó khiến ta tin rằng mình đang tiến bộ: trách nhiệm, deadline, danh sách việc cần làm… tất cả làm ta cảm thấy mình “đang đi tới”. Nhưng vòng lặp bất tận ấy, khi được thực hiện trong vô thức, thường để lại sự trì trệ. Có mấy ai nhìn lại danh sách to-do cuối năm và thực sự tự hào: “Mình đã hoàn thành biết bao nhiêu việc tuyệt vời” đâu?

Thay vì đo lường tiến bộ bằng số lượng nhiệm vụ, có lẽ ta nên cân nhắc chất lượng của chúng. Không chỉ chất lượng đầu ra theo tiêu chuẩn bên ngoài, mà quan trọng hơn là chất lượng tác động lên chính ta. Những câu hỏi đáng để suy nghĩ là: Công việc ấy có khiến mình hứng thú không? Mình có học được điều gì mới không? Nó có nuôi dưỡng sự tò mò của mình không? Nó có cho mình cơ hội kết nối với những người mình trân trọng không?

Heraclitus từng nói: “Bạn không thể bước vào cùng một dòng sông hai lần, bởi dòng nước luôn thay đổi.” Thời gian cũng vậy. Nếu bạn quá bận để tận hưởng cuộc sống – quá bận để ở bên những người bạn yêu thương, quá bận để học vẽ, học đàn, quá bận để đi bộ đường dài, quá bận để nấu một món ăn ngon cho chính mình – thì những khoảnh khắc ấy sẽ trôi đi mãi mãi, không bao giờ quay lại.

Bạn có thể nghĩ rằng giờ đã quá muộn. Nhưng không phải vậy. Giống như nhiều người, tôi cũng từng trải qua nỗi lo âu về thời gian: cái cảm giác lặp đi lặp lại rằng mình đã muộn để bắt đầu hoặc làm một điều gì đó quan trọng. Nhưng sự thật là, rất có thể bạn vẫn còn nhiều năm phía trước. Việc xác định thế nào là “thời gian được sống một cách xứng đáng” và chủ động tạo không gian cho những điều ấy chính là một món quà quý giá bạn có thể dành tặng cho phiên bản tương lai của mình.

Lần tới, khi bạn muốn học một điều mới, hoặc khi một người bạn rủ đi chơi hay trò chuyện, và phản xạ đầu tiên của bạn là: “Mình bận lắm”, hãy dừng lại vài phút. Hãy tự hỏi liệu bạn có thực sự bận đến mức đó không. Và nếu có bận thật, hãy cân nhắc xem sự bận rộn đó có quan trọng hơn việc dành thời gian cho người thân, hoặc cho chính sự phát triển của mình hay không.

Có thể bạn đang trải qua một giai đoạn ngắn ngủi nhưng đầy đam mê, một dự án chiếm trọn sự tập trung của bạn. Điều đó không có gì sai. Những công việc khiến ta say mê thường rất nuôi dưỡng tinh thần. Nhưng nếu “Mình bận lắm” trở thành câu trả lời quen thuộc mỗi ngày, có lẽ đã đến lúc tự hỏi liệu sự hứng thú ấy có thật sự kéo dài được hay không.

Nếu đúng là bạn đang hạnh phúc vì điều bạn làm, bạn thật may mắn. Nhưng vấn đề là phần lớn chúng ta chẳng bao giờ dành thời gian để xem liệu có lựa chọn nào khác – lựa chọn sống chậm lại, bớt gây tê cảm xúc bằng công việc. Bận rộn với những điều khiến ta sống đầy hơn thì tốt. Nhưng quá bận đến mức không còn khả năng tận hưởng cuộc sống, không còn thời gian cho người mình yêu, hoặc không còn cơ hội khám phá tiềm năng của bản thân... thì điều đó không tốt chút nào.

Nếu bạn thuộc nhóm người có quyền lựa chọn, hãy trân trọng đặc quyền ấy và sử dụng nó một cách ý nghĩa.

Tác giả: Anne-Laure Le Cunff

Dịch bởi: Flowable team