5 nghi thức nhỏ để "làm mới" tâm trí trước thềm năm mới

Những tờ lịch cuối cùng đang rơi xuống, kéo theo tâm lý nôn nao muốn đóng lại cánh cửa của năm cũ thật nhanh để lao vào năm mới. Nhưng bạn thân mến, một năm mới rực rỡ không bắt đầu vào khoảnh khắc giao thừa, nó bắt đầu từ cách chúng ta khép lại hành trình cũ.

Thay vì vội vã chạy đua, hãy thử dành những ngày cuối năm này để thực hiện 5 nghi thức tĩnh lặng, giúp não bộ có một điểm tựa vững chãi trước khi bước tiếp.

1. Thực hành "kiểm toán" cảm xúc với lòng trắc ẩn

Chúng ta thường tổng kết năm bằng những con số: doanh thu, tiền tiết kiệm, hay số cân nặng đã giảm. Nhưng hiếm khi ta tổng kết về cảm xúc.

Hãy dành một buổi chiều yên tĩnh để nhìn lại năm qua dưới lăng kính của sự bao dung. Đừng phán xét những mục tiêu dang dở. Theo chuyên gia tâm lý Kristin Neff, thực hành lòng trắc ẩn với bản thân (self-compassion) giúp giảm mức độ cortisol và tăng cường khả năng phục hồi (resilience) tốt hơn nhiều so với việc tự chỉ trích (Neff, 2011). Hãy chấp nhận năm cũ như nó vốn là, tha thứ cho những va vấp và gói ghém lại những bài học bằng lòng biết ơn.

2. Dọn dẹp không gian để giải phóng "băng thông" não bộ

Bạn có biết sự lộn xộn của không gian sống cạnh tranh trực tiếp sự chú ý của não bộ? Các nhà nghiên cứu tại Đại học Princeton đã chỉ ra rằng môi trường bừa bộn sẽ làm quá tải vỏ não thị giác, gây ra sự mệt mỏi thần kinh và giảm khả năng tập trung (McMains & Kastner, 2011).

Việc dọn dẹp nhà cửa đón Tết, vì thế, không chỉ là trách nhiệm. Đó là một liệu pháp "detox" tâm trí. Khi bạn vứt bỏ một món đồ cũ không còn dùng đến, bạn cũng đang gửi đi một tín hiệu cho não bộ rằng: chúng ta đã sẵn sàng cho những điều mới mẻ và tinh khôi hơn.

3. Cho phép bản thân được... chán

Trong những ngày nghỉ lễ, phản xạ tự nhiên là lấp đầy thời gian bằng điện thoại, phim ảnh hay những cuộc vui thâu đêm. Nhưng sự kích thích liên tục này khiến hệ thống dopamine không có cơ hội hồi phục.

Hãy thử tặng cho mình món quà xa xỉ nhất của thời đại số: sự buồn chán. Hãy ngồi yên uống trà, ngắm cây cối hoặc đi dạo mà không có tai nghe. Khi não bộ được nghỉ ngơi khỏi dòng chảy thông tin bất tận, chế độ "mạng mặc định" (default mode network) sẽ được kích hoạt, mở đường cho những ý tưởng sáng tạo và sự thấu suốt nảy mầm.

4. Lọc lại vòng tròn kết nối

Chúng ta là trung bình cộng của năm người mà ta dành nhiều thời gian nhất. Năng lượng cảm xúc có tính lây lan (emotional contagion). Nếu bạn muốn một năm mới bình an và phát triển, hãy dũng cảm xem xét lại các mối quan hệ.

Đó không hẳn là cắt đứt, mà là sắp xếp lại sự ưu tiên. Hãy dành nhiều thời gian hơn cho những người mang lại cho bạn cảm giác được lắng nghe, được thấu hiểu và được truyền cảm hứng. Một vòng tròn quan hệ chất lượng (quality relationships) là yếu tố tiên quyết cho sức khỏe tinh thần bền vững (Waldinger & Schulz, 2023).

5. Thiết lập hệ thống thay vì đặt mục tiêu

Cuối cùng, thay vì viết ra một danh sách dài những điều ước, hãy thiết kế một hệ thống thói quen (habit system). Đừng hứa "năm sau tôi sẽ đọc nhiều sách", hãy thiết lập quy tắc "đặt một cuốn sách lên gối mỗi sáng".

Sự thay đổi bền vững không đến từ những cú hích động lực bất chợt, nó đến từ những hành động nhỏ bé được lặp lại một cách kỷ luật và khoa học.

Lời kết

Một năm mới khởi sắc không cần phải bắt đầu bằng những tiếng pháo hoa ồn ào, nó có thể bắt đầu ngay từ sự tĩnh tại trong tâm trí bạn hôm nay. Hãy chuẩn bị cho mình một mảnh đất tâm hồn thật tơi xốp, gieo xuống đó những hạt mầm của kỷ luật và yêu thương, rồi mùa xuân sẽ tự khắc đơm hoa.

Và nếu bạn cần một người hướng dẫn để thiết kế nên "hệ thống thói quen" khoa học cho năm 2025, cuốn ebook "Habit Formation" của Flowable đã sẵn sàng đợi bạn ở đường dẫn dưới phần bình luận.

By Flowable

-

Tài liệu tham khảo:

McMains, S., & Kastner, S. (2011). 'Interactions of top-down and bottom-up mechanisms in human visual cortex', The Journal of Neuroscience, 31(2), pp. 587–597.

Neff, K. D. (2011). 'Self-compassion, self-esteem, and well-being', Social and Personality Psychology Compass, 5(1), pp. 1–12.

Waldinger, R. & Schulz, M. (2023). The Good Life: Lessons from the World's Longest Scientific Study of Happiness. Simon & Schuster.